Kasem Hangi Dil? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Adalet Perspektifinden Bir Bakış
Bir kelimenin kökeni, anlamı ve kültürel arka planı üzerine düşünmek, aslında yalnızca dilbilimsel bir merak değildir; aynı zamanda toplumsal yapıyı, güç ilişkilerini ve kimlikleri de anlamanın kapısını aralar. “Kasem” kelimesi de tam olarak böyle bir tartışmanın odağında yer alır. İlk bakışta yalnızca bir sözcük gibi görünse de, onun dilsel yolculuğu; toplumsal cinsiyet dinamikleri, empati ile çözüm arasındaki yaklaşım farklılıkları ve sosyal adalet tartışmalarıyla iç içe geçmiştir.
“Kasem” Ne Demek ve Hangi Dilden Gelir?
“Kasem” kelimesi Arapça kökenlidir ve temel anlamı “yemin” ya da “söz”dür. Arapça’daki “قسم” kökünden gelir ve İslam kültüründe de güçlü bir ahlaki bağlayıcılığı temsil eder. Ancak bu kelimenin tarihsel yolculuğu yalnızca dilin sınırlarında kalmaz; Osmanlı’dan bugüne Türkçe’ye de geçerek toplumsal ilişkilerin, sözleşmelerin ve güven duygusunun simgelerinden biri hâline gelmiştir.
Bu noktada, bir kelimenin anlamının yalnızca sözlükle sınırlı kalmadığını hatırlatmak gerekir. “Kasem” gibi kelimeler, bireylerin birbirine duyduğu güvenin, verilen sözün kutsallığının ve toplumun etik temellerinin de bir yansımasıdır.
Toplumsal Cinsiyetin Dildeki İzleri
Bir kelimeyi nasıl kullandığımız, çoğu zaman farkında olmadan toplumsal cinsiyet normlarını da yansıtır. “Kasem” de bu açıdan ilginçtir. Söz vermek, yemin etmek ya da bir taahhütte bulunmak tarihsel olarak çoğunlukla erkeklerin kamusal alandaki rollerine atfedilmiştir. Erkeklerin sözleri “bağlayıcı” ve “yön belirleyici” olarak görülürken, kadınların sözleri çoğu zaman daha çok duygusal bağlamda değerlendirilmiştir.
Bu noktada empati ve çözüm odaklılık arasındaki fark devreye girer. Kadınlar tarih boyunca toplumsal ilişkilerde duygusal bağ kurma, empati yapma ve toplulukları bir arada tutma becerileriyle öne çıkarken; erkekler ise daha çok analitik düşünme, çözüm üretme ve karar alma süreçlerinde temsil edilmiştir. Bu rollerin dili nasıl şekillendirdiğini düşündüğümüzde, “kasem” kelimesinin taşıdığı anlam katmanlarını daha iyi görebiliriz.
Çeşitlilik ve Dil: Farklı Sesleri Duyma Zamanı
Dil, çeşitliliği kapsadığı ölçüde zenginleşir. “Kasem” gibi bir kelimenin anlamını tartışırken, farklı toplulukların ona yüklediği değerleri de dikkate almak gerekir. Bazı kültürlerde yemin etmek bir “onur meselesi”yken, bazılarında söz zaten kendiliğinden kutsal kabul edilir ve ayrıca yemin etmeye gerek duyulmaz.
Çeşitliliği göz önünde bulundurmak, yalnızca kelimelerin etimolojisini anlamakla ilgili değildir; aynı zamanda farklı sosyal gerçeklikleri tanımakla da ilgilidir. Örneğin bir toplumda kadınların sözü hâlâ yeterince ciddiye alınmıyorsa, orada “kasem”in toplumsal anlamı eksik kalır. Gerçek sosyal adalet ise, tüm sözlerin ve tüm seslerin eşit değerde kabul edilmesiyle mümkündür.
“Kasem” ve Sosyal Adalet: Sözün Gücü Kime Ait?
Toplumsal adalet, herkesin sesini duyurabildiği ve sözünün eşit değerde kabul edildiği bir yapı kurmaktan geçer. “Kasem” kavramı bu bağlamda, yalnızca bir yemin değil; aynı zamanda bir sözleşmedir. Peki bu sözleşme kimler arasında yapılır? Sadece güçlülerin sözü mü bağlayıcıdır, yoksa dezavantajlı grupların da sesleri aynı önemde midir?
Bir toplumda sözün gücünün adil dağılması, toplumsal cinsiyet eşitliğinden kültürel çeşitliliğe kadar birçok alanı etkiler. Kadınların sözleri sadece “duygusal” olarak değil, çözüm üretici ve dönüştürücü olarak da görülmeye başlandığında, “kasem” gerçek anlamına kavuşur. Erkeklerin ise sözlerini sadece “otorite” üzerinden değil, empatiyle de kurması, dilin kapsayıcı gücünü artırır.
Okura Davet: Sözünüzü Nasıl Kullanıyorsunuz?
“Kasem” kelimesinin dildeki ve toplumdaki anlamı üzerine düşünmek, aslında kendimize de bir ayna tutmaktır. Kendi hayatımızda verdiğimiz sözleri ne kadar önemsiyoruz? Sözümüzü güç ilişkileri içinde mi kuruyoruz, yoksa empati ve eşitlik temelinde mi? Kadın ve erkek olarak söz verirken farklı niyetlerle mi hareket ediyoruz?
Bu yazıyı okurken kendi deneyimlerinizi düşünün: Sizce sözün gücü kimde? “Kasem” sizin için bir taahhüt mü, bir sorumluluk mu, yoksa bir bağ mı? Farklı bakış açılarıyla bu sorular üzerine düşünmek, hem dilimizi hem de toplumumuzu daha adil, daha kapsayıcı ve daha empatik bir yer hâline getirebilir.